Վերջին ցանկությունը
Առաքյալը խոսում է կտակի, ժառանգության, վերջին կարգադրությունների մասին, որոնք օրենքի ուժ ստանալուց հետո չեն կարող փոխվել կամ հետագայում լրացվել հավելումներով (Գաղատ. 3:15): Մեր Տիրոջ մահով Նոր Կտակարանը ուժի մեջ մտավ: Ինչպե՞ս են մարդիկ համարձակվել ձեռնարկել բոլոր այդ փոփոխությունները: Եբր. 9–րդ գլխում մեկ անգամ էլ է խոսվում այդ իրավիճակի մասին և 16,17 համարներում ասվում է.
«Որովհետև ուր որ կտակ կա, անհրաժեշտ է, որ կտակարարի մահը մեջ մտնի: Քանի որ կտակը մեռնելուց հետո է հաստատ. այն երբեք ուժ չի ունենա, քանի դեռ կտակարարը կենդանի է»:
Մարդկային ժառանգության վերաբերյալ հաճախ վեճեր են լինում:
Բայց լիովին բացառվում է, որ հանգուցյալի գրավոր վերջին ցանկությունները փոխվեն. բայց հենց այդ էլ անհասկանալի կերպով կատարվեց Աստծո կտակի հետ: Մի կողմից վկայակոչում են Քրիստոսին, մյուս կողմից՝ Նրան և Իր կտակը բոլորովին ուրիշ բան են դարձրել: Այն, ինչ Նա թողել է Իրենից հետո, անուժ է դարձել, որովհետև Աստծո Խոսքի փոխարեն ավելացրել են բոլորովին օտար մտքեր:
Ամեն եկեղեցական համայնք իրավունք ունի հավատալու և անելու այն, ինչ ուզում է: Բայց նրանք, ովքեր հավակնում են լինել կենդանի Աստծո Եկեղեցին, այսինքն՝ Հիսուս Քրիստոսի Եկեղեցին, պետք է Աստծո Խոսքը և Քրիստոսի Կտակը ընդունեն իրենց ամբողջությամբ, այնպես, ինչպես Նա թողել է Իրենից հետո: Ուրեմն որտե՞ղ կարող են տեղ գտնել եկեղեցու պատմության ընթացքում ավելացված բոլոր այդ դոգմաներն ու ավանդույթները: Դրանք բացարձակապես չեն պատկանում այն Կտակին, որը Տերը թողել է Իրենից հետո:
Մարդկանց գիտակցության մեջ հաստատուն կերպով արմատացած է այն միտքը, որ կազմակերպված եկեղեցիները հաստատված են Աստծո կողմից և երկրի վրա պետք է սովորեցնեն և գործեն Քրիստոսի փոխարեն:
Բայց մի՞թե այդպես է իրականում: Կաթոլիկական փոքր կատեխիզիսում
«Եկեղեցու պատվիրանները» թեմայի վերաբերյալ կարդում ենք. «Քրիստոսը եկեղեցու իշխաններին պատվիրաններ տալու իրավունք է տվել: Նա ուզում է, որ հանուն Իր հանդեպ ունեցած սիրո մենք կատարենք եկեղեցու պատվիրանները»: Ե՞րբ և որտե՞ղ է Քրիստոսը նման բան ասել: Աստծո պատվիրանները վաղուց են տրվել և պետք է ծանոթ լինեին բոլորին:
Բայց դժբախտաբար մարդկությունը եկեղեցու պատվիրանները Աստծո պատվիրանների տեղ է ընդունել և այդպիսով՝ մոլորվել:
Կոնստանդինոսի ժամանակ աշխարհայնացված եկեղեցին ճանաչվեց
որպես Եկեղեցի: 313 թվականին Կոնստանդինոսը իր սեփական ծրագրերի համար սկսեց քաղաքական հնարքներով իր կողմը գրավել թե’ քրիստոնեությանը, թե’ հեթանոսությանը: Նրա դրդմամբ էր, որ հրավիրվեց Նիկիայի տիեզերաժողովը:
325 թվականից հետո նա աջակցում էր թե’ եկեղեցիների, թե’ հեթանոսական տաճարների կառուցմանը: Նրա իշխանության ներքո աշխարհիկ քրիստոնեությունը հաստատուն ձև ստացավ և այդպիսով, հռոմեական կայսրության ներսում դարձավ համաշխարհային հոգևոր իշխանություն: Եվսեբիոսը հանձին նրա տեսնում էր մի փրկչի, որն իրենց կազատեր խորը նեղություններից: Ներոն կայսեր ժամանակներից մինչև Դիոկղետիանոսի ժամանակները տեղի ունեցած քրիստոնյաների դաժան հալածանքներից հետո մարդիկ սկսեցին շունչ քաշել:
380 թվականին Թեոդոսիոս I–ի և Գրատիանոսի իշխանության օրոք ընդհանրապես վերջ տրվեց կրոնական ազատությանը: Մինչ այդ դեռ կային հավատացյալների մի քանի համայնքներ, որոնք գոյություն ունեին պետության կողմից ճանաչված քրիստոնեության կողքին: Բայց այդ ժամանակվանից քաղաքացիներին պետության ուժով ստիպեցին դառնալ «հռոմեական քրիստոնյաներ»: Այդ իրադարձությունը իր գագաթնակետին հասավ Հուստինիանոսի օրոք (527–565): Եկեղեցին այնժամ դարձավ պետության կողմից ընդունված եկեղեցի, իսկ քահանաները՝ պետական գործիչներ: Հեթանոսական հռոմեական կայսրության կործանման հետ հաստատվեց Հռոմի կրոնական իշխանությունը: Դա եղավ դաժան միջնադարի սկիզբը. մոտ հազար տարի անցավ մինչև Ռեֆորմացիայի հայտնվելը: Պետության և եկեղեցու միապետությունը, որում եկեղեցին գրեթե միշտ հաղթում
էր, բերեց այն բանին, որ բոլոր այլ կերպ հավատացողները հալածվում
էին: Ողջ ժողովուրդներ բռնությամբ քրիստոնեացվում էին: Միլիոնավոր մարդիկ նահատակվում էին, որոնց թվում էին հարյուր հազար հրեաներ, որոնք խարանվում էին որպես «Քրիստոսին սպանողներ» և «Աստծո թշնամիներ»: Եկեղեցին դարձավ քաղաքական իշխանության գործոն:
Արդեն Քրիստոսից հետո առաջին երկու դարերի ընթացքում տարբեր հնարված վարդապետություններ ներմուծվեցին: Իսկ երրորդ դարում սկսվեց դրանց հարկադրական կիրառումը: Հավատացյալներին պահանջում
էին հետևել այդ նոր վարդապետություններին և գործերին: Ներմուծվեցին խաչելության պատկերը, խաչակնքումը, մոմերն ու խունկը: Միշտ նորանոր բաներ էին ավելացվում՝ սրբերի պաշտամունքը, ամենօրյա պատարագը և ուրիշ շատ բաներ:
431 թվականին տեղի ունեցած Եփեսոսի տիեզերաժողովի ժամանակ հռչակվեց Մարիամի պաշտամունքը որպես աստվածամոր: 500 թվականին
հոգևորականությունը սկսեց հագնել միանման քահանայական հագուստներ: Դրան հետևեցին տոնը կույս Մարիամի պատվին, պապի ոտքերի համբուրելը, պատկերների և մասունքների պաշտամունքը, Հովսեփի պաշտամունքը, ուրբաթ օրվա ծոմը: Քահանաների կուսակրոնության վարդապե- տությունը ներմուծվեց 1079 թվականին, հետո հայտնվեցին վարդարանը1, ինդուլգենցիաների2 վաճառքը, հացի և գինու գոյափոխման վարդապետությունը, Քրիստոսի Մարմնի տոնը և այսպես շարունակ, մինչև Մարիամի մարմնավոր համբարձման դոգման: Առաքյալների ժամանակ անգամ խոսք չկար խոստովանարանի մասին:
Ցանկության դեպքում ցուցակը կարելի էր շարունակել: Այստեղ հստակորեն պետք է ասենք, որ բոլոր այս դոգմաները ոչ մի ընդհանուր բան չունեն սկզբնական քրիստոնեության և առաքյալների վարդապետության հետ: Ի՞նչ իրավունքով են ներմուծվել դրանք: Ըստ էության յուրաքանչյուր սկզբնական ուսմունք այնպես է փոխվել և այնքան շատ բաներ
են ավելացվել, որ այլևս ոչ մի ճշմարիտ բան չի մնացել:
Օրինակ՝ Տերն ասում է. «Եվ երկրիս վրա ոչ մեկին ձեզ «Հայր» չկոչեք, որովհետև ձեր Հայրը մեկն է՝ Նա, որ երկնքում է» (Մատթ.23:9): Ո՞վ կարող
է հասկանալ, որ այս խոսքը լիովին անտեսվել է, որովհետև ողջ աշխարհը ընկնում է մի մարդու ոտքերի առջև նրան մեծարելու և պատվելու՝ «սուրբ Հայր» կոչելով: Դրան Տերը պատասխանում է. «Ես Իմ փառքը ուրիշին չեմ տա» (Ես. 48:11): Հիսուսը մեզ սովորեցրեց աղոթել ասելով. «Հայր մեր, որ
երկնքում ես, թող Քո անունը սուրբ լինի»: Մի՞թե հայհոյություն չէ արհամարհել Աստծո Խոսքը և այս անվանումը օգտագործել մարդու համար: Ո՞վ է ուրեմն Սուրբ Հայրը, ում անունը պետք է սուրբ լինի: Երկնքո՞ւմ է, թե՞ երկրի վրա:
Որտե՞ղ է սկզբնական քրիստոնեության մեջ պատմվում Մարիամի հայտնությունների, ուխտավայրերի և սրբերի պաշտամունքի մասին: Ճիշտ հակառակը, Աստվածաշունչը մեզ խստորեն զգուշացնում է մեռելների հոգիների հետ կապերի դեմ: Այդպիսի բաները ոգեհարցություն և կախարդություն են: Նաև հովանավորող հոգիների պաշտամունքը լիովին հակասուրբգրային է: Ավելին՝ դա միայն մեկ բան կարող է նշանակել՝ վերադարձ հեթանոսության կուռքերի պաշտամունքին:
Նաև Սուրբ Գրքում չենք գտնում ամենաթեթև ակնարկն այն մասին, որ Մարիամը միջնորդուհի է Աստծո և մարդկանց միջև: Գրված է. «Որովհետև մեկ Աստված կա ու մեկ միջնորդ Աստծո և մարդկանց միջև՝ Քրիստոս Հիսուս մարդը» (1 Տիմ. 2:5): Նույնը վերաբերում է բարեխոսուհու դերին, որ վերագրում են նրան: Աստծո Խոսքում շատ հստակորեն ասվում է. « ...իսկ
եթե մեկը մեղանչի, բարեխոս ունենք Հոր մոտ՝ Հիսուս Քրիստոս արդարին: Նա քավություն է մեր մեղքերի համար, և ոչ միայն մեր, այլ նաև ամբողջ աշխարհի» (1 Հովհ.2:1,2):
Նաև Սուրբ Գիրքը մեզ պատմում է միայն Հիսուս Քրիստոսի համբարձման մասին. «Եվ երբ օրհնում էր նրանց, բաժանվեց նրանցից ու երկինք էր բարձրանում» (Ղուկ.24:51): Ոչ մի առաքյալ երբևէ ոչինչ չի իմացել Մարիամի համբարձման մասին: Միայն 1951 թվականին հաստատվեց այս դոգման ըստ այն լեգենդի, թե իբր Մարիամը հոգով և մարմնով երկինք վերցվեց: Դա ոչ մի սուրբգրային հիմք չունի: Մարդկային պատվերները դեռ ոչ ոքի չեն փրկել, հակառակը, միլիոնավոր մարդկանց զրկել են փրկությունից:
Վարդարան. Երկար համրիչ՝ տերողորմյա, որ գործածում են կաթոլիկները աղոթելիս:
Ինդուլգենցիա. Պապական հրովարտակ մեղքերի թողության մասին, որը վաճառվում է հավատացյալներին: